Nazwa: Żeromski na salonach

Od redakcji Kiedy piszę te słowa, 120 lat wcześniej - dokładnie od 15 lipca do 26 sierpnia 1887 r. - w podciechanowskim Szulmierzu przebywał Stefan Żeromski. Ten duży majątek, do którego należało kilka okolicznych wsi, liczył wówczas 2068 morgów, w tym 720 lasu. W Szulmierzu stał już nowy dwór Cyprysińskich, wybudowany w 1874 r., w którym trzy lata później, ubogi pisarz, jako korepetytor dzieci tej rodziny – zamieszkał w pokoju z tarasem na pierwszym piętrze. Cały swój pobyt, przeżycia i spostrzeżenia opisał potem w swoich Dziennikach (tomiku 9/XIV), gdzie znalazły się zarówno refleksje dotyczące dworu, jego mieszkańców i gości, ale także opisy bliższej i dalszej okolicy oraz przyrody. Okres ten odbił się również w innych utworach niedoszłego noblisty, a mieszkańcy starają się o nim pamiętać. I właśnie 120. rocznica pobytu Stefana Żeromskiego na Ziemi Ciechanowskiej, w końcu założyciela Związku Zawodowego Literatów Polskich w 1910 r., sprawiła, że postanowiliśmy tegoroczny nasz periodyk poświęcić w dużej mierze temu pisarzowi. Czynimy to w kilku interesujących tekstach pierwszej części naszego pisma. Jego czas w Szulmierzu szczegółowo opisuje znawczyni tematu Barbara Bielasta, młodość – Ewa Stangrodzka, która odwiedziła rodzinne strony pisarza na Kielecczyźnie, zaś lata późniejsze – przypomina Maria Panek, kustosz Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie (zaprosiliśmy ją do Ciechanowa z referatem na promocję tego Zeszytu, 10 października 2007, w Szulmierzu). Natomiast ciekawy esej, analizujący twórczość tego wciąż współczesnego pisarza „wielkiego moralnego niepokoju”, prezentuje w tym numerze Andrzej Zaniewski, który podziwia twórczość Żeromskiego, odpiera zarzuty krytyków, nie zgadzając się na pomówienia, kłamstwa, nieżyczliwe interpretowanie jego tekstów i fałszowanie biografii. Dzisiejszy wiceprezes ZG ZLP w Warszawie uważa autora Ludzi bezdomnych za pisarza niedocenionego, pokrzywdzonego przez los i nie zgadza się na obecne jego zapomnienie oraz przygniecenie kamieniem Syzyfa. Pobyt Stefana Żeromskiego na Ziemi Ciechanowskiej upamiętnili również poeci, stąd zamieszczamy wiersze nieżyjących już Stefana Gołębiowskiego i Teodora Leonarda Młynarskiego oraz miejscowego nauczyciela Witolda Adama Rosołowskiego. Bardzo ciekawe są też dwa końcowe teksty tej części periodyku: Marii Wojciechowicz z Polskich Nagrań w Warszawie - o losach nagrania z głosem Żeromskiego (ma zaprezentować je podczas promocji), i Piotra Kaszubowskiego z Muzeum Historycznego w Przasnyszu - o pochodzącym z powiatu przasnyskiego Kazimierzu Chełchowskim, lekarzu rodziny Żeromskich, mieszkających w Nałęczowie. Poza podążaniem śladami Żeromskiego, zapraszam Czytelników na Strony nasze, gdzie jak zwykle publikujemy dowolne utwory członków Ciechanowskiego Oddziału ZLP; oraz na Strony gościnne, ażeby poznać dokonania współczesnych autorów z róznych zakątków kraju oraz zza granicy, m.in. Ernesta Brylla z Warszawy, dwóch młodych poetów z Hiszpanii: Angela Gomeza Espady i Juana de Dios Garcii, Adama Lizakowskiego z USA, Iwana Suchiwanowa z Bułgarii, Montri Umavijaniego z Tajlandii i Konrada Sutarskiego z Węgier. W Zeszytach nadal przewija się tematyka dotykająca Macieja Kazimierza Sarbiewskiego, jako plon kontynuowanych od 2005 r. przez CO ZLP Międzynarodowych Dni M. K. Sarbiewksiego „Chrześcijański Horacy z Mazowsza”. Jest to tekst Józefa Plessa pt. Sarbiewski w Niemczech w XVII-XXI wieku, w którym niemiecki autor sprawdził jak wygląda stan badań nad „polskim Horacym” w jego kraju, oraz prof. Zdzisława Jakuba Lichańskiego, który podjął rozważania czy Maciej Kazimierz Sarbiewski jest wciąż poetą współczesnym. Natomiast w rozdziale Laureaci naszych konkursów literackich prezentujemy poezję i prozę nagrodzoną w trzech ostatnich edycjach ogólnopolskich konkursów, które współorganizujemy: „O Laur Opina” (Ciechanów-Opinogóra), „O Laur Posła Prawdy” (Gołotczyzna) i „O Laur Sarbiewskiego” (Płońsk). W ten sposób możemy zaprezentować Czytelnikom dziewięciu autorów z terenu całego kraju, a jedna z nich, Mira Niewińska, tegoroczna laureatka III Ogólnopolskiego Konkursu Poezji „O Laur Sarbiewskiego”, mieszka w Paryżu we Francji. W rozdziale Recenzje, krytyka literacka publikujemy opinie o nowo wydanych trzech książkach naszych członków, autorstwa znanych recenzentów: Zdzisława Tadeusza Łączkowskiego i Stefana Jurkowskiego z Warszawy oraz Wojciecha Wierzewskiego ze Stanów Zjednoczonych. Zamieściliśmy również recenzje na temat nowo wydanych książek pisarzy spoza CO ZLP: Ryszarda Tarwackiego z Jońca oraz Lajosa Szakolczay’ego z Budapesztu. Natomiast w ostatnim rozdziale Wydarzenia, kronika staraliśmy się odnotować najważniejsze wydarzenia z działalności Ciechanowskiego Oddziału ZLP oraz udziału jego członków w szeroko pojętym życiu literackim w regionie, kraju i poza jego granicami. W sumie w tegorocznym zeszycie Żeromski na salonach prozę i poezję prezentuje prawie 50 autorów, w tym 10 autorów spoza kraju. Mam więc nadzieję, że dziewiąty numer Ciechanowskich Zeszytów Literackich, Państwa zaciekawi. Przy okazji wspomnę, że Oddział ZLP w Ciechanowie należy do najmłodszych w Polsce; powstał w październiku 1997 r., jako 19. w kraju (obecnie jest 22). Jego pierwsi członkowie to: Janina Boniakowska, Alfred Borkowski, Teresa Kaczorowska, Stanisław Kęsik i Grzegorz Roszko. Stopniowo nasze grono powiększa się, obecnie liczymy już 16 członków (z północnego Mazowsza), a właściwie 19, gdyż mamy również troje członków honorowych (Józefa Plessa z Niemiec, Jerzego Stanisława Czajkowskiego z Warszawy i Janinę Wołosiecką-Al.-Koni ze Lwowa). Dziękujemy wszystkim Autorom za utwory, Prezydentowi Ciechanowa, Marszałkowi Mazowsza i Staroście Ciechanowskiemu za pomoc finansową, a drukarzom i księgarzom za współpracę. Dzięki wspólnemu wysiłkowi, stworzone w 1999 r. przez ciechanowski Oddział Związku Literatów Polskich, pismo rozrasta się, umacnia, może prezentować różnych autorów i najnowsze trendy w literaturze, a także przekazywać głos z romantycznej, literackiej i bogatej kulturowo Ziemi Ciechanowskiej. Mam nadzieję, że wydane akurat na jubileusz 10-lecia naszego oddziału ZLP pismo, odbiorą Państwo z zainteresowaniem i przyjemnością. Teresa Kaczorowska SPIS TREŚCI OD REDAKCJI - 3 ŻEROMSKI NA SALONACH BARBARA BIELASTA (Ciechanów) Żeromski w salonach Szulmierza - 9 STEFAN GOŁĘBIOWSKI (1900-1991 ) Odwiedziny Żeromskiego - 24 TEODOR LEONARD MŁYNARSKI (1906-1978 ) Dąb Żeromskiego -27 EWA STANGRODZKA (Ciechanów) Żeromszczyzna – śladami młodości -28 MARIA MIRONOWICZ-PANEK (Nałęczów) Stefan Żeromski w Nałęczowie -34 ANDRZEJ ZANIEWSKI (Warszawa) Przygnieciony kamieniem Syzyfa - 50 WITOLD ADAM ROSOŁOWSKI (Ciechanów) zachodnim obrazem dworku umazana historia - 65 dziedziczki i dziedzica scheda uderzona chmurą - 66 opis wywarem podworskim - 67 MARIA WOJCIECHOWICZ (Warszawa) Stefan Żeromski akustycznie - 69 PIOTR KASZUBOWSKI Przasnysz) Kazimierz Chełchowski – szkic do portretu - 72 STRONY NASZE ZENONA CIEŚLAK-SZYMANIK (Ciechanów) Na zakręcie - 79 Milczące gwiazdy - 79 Norwid - 80 JERZY STANISŁAW CZAJKOWSKI (Warszawa) Krzyk - 81 Wielkanoc na Zagumiennej - 81 Idąc - 82 GRAŻYNA GZARA (Bydgoszcz–Chicago) Wierna przyjaciółka -84 Czas i miejsce - 84 Tryptyk - 85 TERESA KACZOROWSKA (Ciechanów) Z Janem Pawłem II w Ciechocinku (Tryptyk)- 87 Z odczytem w Paryżu - 92 STANISŁAW KĘSIK (Ciechanów) Stagnacja - 99 Przez pamięć - 99 JÓZEF PLESS (Lubeka, Niemcy) Sarbiewski w Niemczech w XVII-XXI wieku - 101 GRZEGORZ ROSZKO (Ciechanów) Snuje się baśń - 116 Ręce -116 Dwie figury - 117 STRONY GOŚCINNE ERNEST BRYLL (Warszawa) Aniele mych pradziadów - 121 Sarmacki - 122 Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają - 122 ÁNGEL GÓMEZ ESPADA (Hiszpania) Niebiańska firma przesyłkowa -124 Długotrwała wolność - 124 Sztance wojny - 124 JUAN DE DIOS GARCÍA (Hiszpania) Metamorfozy - 126 Autoportret - 126 Czekając na nic - 127 JAKUB Z. LICHAŃSKI (Warszawa) Maciej Kazimierz Sarbiewski – nasz współczesny - 128 ADAM LIZAKOWSKI (Chicago, USA) Wiedeń 2006 - 138 Florencja - 139 IWAN SUCHIWANOW (Burgas, Bługaria) Cisza - 141 KONRAD SUTARSKI (Budapeszt, Węgry) Co to za kraj - 143 * * * Kiedy zmarł ostatni starzec ... - 144 Kapliczki - 145 MONTRI UMAVIJANI ( 1941-2006) Sen - 146 W lesie - 146 Winogrona - 146 Kraków - 146 Conrad 147 Spacer po mieście - 147 Kraków - 147 Auschwitz - 147 W Muzeum Romantyzmu - 147 Pomnik - 148 BOGUSŁAW WITOLD ZAKRZEWSKI (Warszawa) Tajski poeta na Ziemi Ciechanowskiej - 149 LUCJAN ZUZIA (Kraków) Twórczość Kraszewskiego po spotkaniu z Balzakiem - 152 LAUREACI NASZYCH KONKURSÓW LITERACKICH KRZYSZTOF KONOPA (Zamość) Sonet V - 161 LECH GRALA (Płock) Moszek Tyrman - 162 AGATA CHMIEL (Zagórzyce Dworskie) apokryf z boku sceny - 164 LIDIA IZABELLA LACHOWSKA (Przewodowo Parcele, gm. Pułtusk) Marta Laur Opina - 165 MAREK JANUSZ PIOTROWSKI (Warszawa) Faktura nowego dworu -167 URSZULA KOPEĆ (Majdan Królewski) ceną słów jest nasz los - 169 MIROSŁAWA NIEWIŃSKA (Francja) Sara - 170 RAFAŁ JAWORSKI (Tychy) Apostrofa do Macieja K. Sarbiewskiego SJ - 171 JURATA BOGNA SERAFIŃSKA (Warszawa) Mazowiecki Horacy - 173 JOANNA KAPCZYŃSKA (Szwejki pow. Ciechanów) Wykonało się - 174 CZESŁAW MIROSŁAW SZCZEPNIAK (Warszawa) Na skrzydełkach jaskółek - 177 RECENZJE, KRYTYKA LITERACKA, OPINIE ZDZISŁAW TADEUSZ ŁĄCZKOWSKI (Warszawa) Młodości, ty ponad zamiary - 183 STEFAN JURKOWSKI (Warszawa) Poezja głodu poznania - 188 WOJCIECH A. WIERZEWSKI (Chicago, USA ) Dzieci katyńskiej masakry - 192 RYSZARD TARWACKI (Joniec) Nowy głos w tym śpiewie - 196 LAJOS SZAKOLCZAY (Budapeszt, Węgry) Poezja Konrada Sutarskiego - 201 KRONIKA EWA STANGRODZKA (Ciechanów)Poeci wciąż tu powracają - 207 TERESA KACZOROWSKA (Ciechanów) Warszawska Jesień trwa… - 211 „Polski Horacy” wskrzeszony - 214 U Posła Prawdy – XVIII Wiosna Literatury w Gołotczyźnie - 221 ALINA ZIELIŃSKA (Ciechanów) Z wizytą w Oblęgorku - 225 KRONIKA ZWIĄZKU LITERATÓW POLSKICH w Ciechanowie - 228